Język:

Kontakt

Centrum Edukacji Międzykulturowej Aleja Wolności 37, lok. F7
33-300 Nowy Sącz

tel: +48 18 4429827
tel: + 48 604 088 620

e-mail: cem.nowysacz@gmail.com
e-mail: halinakomar@gmail.com

Facebook: Centrum Edukacji Międzykulturowej

Zarząd CEM

Halina Komar - prezes
Jolanta Kieres - wiceprezes
Bożena Kocyk - wiceprezes
Maria Baran - sekretarz
Maria Janisz - skarbnik

Jesień

Kalendarz

Listopad 2017
P W Ś C P S N
« Kwi    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Archiwa

                             Monografia Dziesięciolecia SUTW                         

Obywatelska Aktywność Esperantystów Tak się składa, że najaktywniejsi miejscowi  działacze esperanccy pełnili – i nadal pełnią – funkcje w  Zarządzie i Samorządzie SUTW. Stworzyło to wręcz modelowe warunki do współpracy Sądeckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku z Polskim  Związkiem Esperantystów (wcześniej)  a Centrum Edukacji Międzykulturowej z Klubem Esperanto (obecnie).

Takie współdziałanie dwóch podmiotów społecznych na korzyść obu stron, gdzie  udział każdego z nich jest swoistym katalizatorem obopólnych sukcesów, można nazwać nawet „kompatybilnością społeczną”. Jest to innowacyjna metoda współpracy i nowa kategoria pojęciowa, bowiem pomiędzy istniejącymi  dziesiątkami  form kompatybilności, pojęcie „kompatybilność społeczna” nie występowało. Tymczasem jesteśmy sobie nawzajem potrzebni, a nasze obustronne wysiłki przynoszą wartość dodatkową, czyli – nie są efektem prostego dodawania jak 1+1=2, lecz  SUTW +  Klub Esperanto daje wynik: SUTW (uatrakcyjnienie oferty edukacyjnej)+ Esperantyści (pole działań statutowych i zbiór odbiorców oferty kulturalnej)  + korzyść społeczna ( aktywizacja społeczności III Wieku, włączenie cywilizacyjne poprzez stworzenie szans na komunikowanie się z zagranicą, satysfakcja i poczucie spełnienia dzięki uczestnictwu w ważnych wydarzeniach międzynarodowych… itp.

Realizujemy wspólnie ideowy program „Uczenie się przez całe życie”  duńskiego pastora i pedagoga-filozofa Grundtviga, który już 200 lat temu uważał, ze jest to podstawowy warunek zachowania sprawności psychofizycznej w starszym wieku. Fakt ten został potwierdzony przez wiele następnych pokoleń a także obecnych seniorów na setkach UTW  w Polsce i w całej Europie. My – esperantyści, zachęcamy do nauki i dajemy szansę seniorom na opanowanie jedynego języka możliwego do nauczenia się  „po pięćdziesiątce” – od zera do poziomu komunikacji  w środowisku międzynarodowym. Uniwersytet pomaga w rozpowszechnianiu esperanta jako języka oraz  humanistycznych idei ruchu esperanckiego.

Od początku istnienia SUTW prowadzimy dla słuchaczy kursy językowe. Udowodniony jest wpływ nauki tego łatwego i  logicznego języka, jako środka powstrzymującego zmiany funkcyjne w mózgu (Alzhaimer). Tak więc oprócz edukacji językowej słuchaczy, staramy się także w ten sposób przedłużyć ich sprawność umysłową. Lecz chyba najbardziej widoczną cechą naszych działań dla SUTW – są rozmaite inicjatywy społeczne o charakterze edukacyjnym, kulturalnym, integracyjnym. Część organizowanych przez nas imprez jest skierowana wyłącznie do słuchaczy, lecz często realizowaliśmy oferty wspólne, przeznaczone także dla lokalnej społeczności – miasta czy regionu. Należy podkreślić, że wszystkie nasze propozycje i działania znajdowały akceptację i poparcie Zarządu i Samorządu SUTW, a wśród słuchaczy – wdzięcznych uczestników. Niektóre duże przedsięwzięcia, szczególnie międzynarodowe, wymagały zaangażowania SUTW w prace organizacyjne i pomocy do zapewnienia sprawnego ich przebiegu przez ekipę wolontariuszy – słuchaczy SUTW.   Niemożliwe jest wypunktowanie wszystkich działań esperantystów na rzecz SUTW, ze względu na limit przydzielonej powierzchni w tym wydawnictwie, dlatego wymienimy tylko kilka charakterystycznych.

Kursy językowe – prowadzone były i są dla słuchaczy przez Jolantę Kieres dla początkujących oraz Danutę Kowalską dla zaawansowanych. W tym roku zdecydowały się wypróbować swoje siły dwie nowe lektorki – Zofia Lupa i Maria Danuta Korzybska, które dzięki udziałowi w projekcie GRUNDTVIGA 2009-2011 mogły uczestniczyć w seminariach i przystąpić do egzaminów międzynarodowych, uzyskując świadectwo uprawniające do prowadzenia zajęć językowych na rzecz edukacji poza formalnej. Obejmą one grupę poczatkującą, a Danuta skupi się na spotkaniach konwersacyjnych, gdzie tłumaczona jest literatura, nawet poezja! Nadal będą prowadzone zajęcia esperanckie z dziećmi w 3-ch szkołach wiejskich Sądecczyzny ( samozaparcie Joli Kieres), w Wiejskim Domu Kultury w Łazach Bieg. oraz kursy dla   zespołów MOK   wokalnego oraz rozpoczynający się – dla Sceny Poetyckiej Teatru Barbackiego.

Wydawnictwa promocyjne – których druk sfinansowały władze lokalne w ramach konkursów dla ngo lub pomogli prywatni sponsorzy, lecz przygotowane przez zdolnych wolontariuszy obu stowarzyszeń i wydane w języku esperanto: Ziemia Sądecka – Sandecia Tero

Etnograficzne i kulturowe bogactwo Ziemi Sądeckiej – Etnografia kaj Kultura riĉeco de Sandecia Tero, Wędruj z nami -Vagadu  kun ni  (z mapką szlaków i schronisk PTTK Beskidu Sądeckiego) Sądeckie Szlaki Architektury Drewnianej – Sandeciaj Vojoj de Ligna Arkitekturo, Ścieżki spacerowe w obrębie Starego Miasta – Promenado tra Malnova Urbo (oryg. PTT) Film „Piękna jest Sądecka Ziemia” – Bela estas Sonĉa Tero /wyd. w 2-ch wersjach językowych Informator „Byli wśród nas, lecz przeminęli”- Estis inter ni, sed forpasis /2 –językowy o 500- letniej historii Żydów w Nowym Sączu, Pocztówki, 3 rodzaje „Pozdrowienia z Ziemi Sądeckiej” – Salutojn el Sonĉa Tero.

Te wszystkie materiały promocyjne były przez nas – esperantystów/słuchaczy SUTW, rozpowszechnione po świecie podczas Kongresów Światowych Esperanta i innych wielkich imprez międzynarodowych. Zdarzało się nam brać plakaty i roll-upy ze Starostwa, a nasze wolontariuszki przebierać w stroje regionalne, aby przyciągnąć uwagę międzynarodowej publiczności! Osobiście z Jolą taszczyłyśmy z hotelu do Centrum Kongresowego ciężkie torby po Jokohamie, gdzie już przed Kongresem wysłana została 27-kilogramowa paczka z folderami. Gdzie tylko to było możliwe, aby bezpłatnie lub za niewielką opłatą zorganizować oddzielne stoisko promocyjne Sądecczyzny i Małopolski, robiliśmy to angażując wolontariat.

Akcje i Kampanie Społeczne – każda inicjatywa trafia u nas na dobry grunt, słuchacze angażują się łatwo  w rozmaite akcje proponowane przez Uniwersytet lub wysunięte przez esperantystów. Przykładem może być przysłana nam propozycja z Rosji  „Libra Ondo tra la tuta mondo” – Książkowa Fala przez cały świat w kwietniu 2010r, do której udało się nam włączyć nawet młodzież szkolną, zainteresowaną komunikatami masmediów. Tegoroczna „Książka i róża” koordynowana przez Urząd Marszałkowski w Krakowie, także zainteresowała naszych słuchaczy, a zbiórkę książek dla świetlic środowiskowych zorganizowali esperantyści w MOK.  W ten sposób kilkaset książek wzbogaciło kolekcję tych, zebranych przez Bibliotekę Miejską i Delegaturę UW w Nowym Sączu.

Braliśmy udział w realizacji programu Narodowego Centrum Kultury w 2008r. w ramach Europejskiego Roku Dialogu  Międzykulturowego (kilkudniowa wizyta autokarowa w Miszkolcu, oraz w koordynowanym przez Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce „Dniu Różnorodności” 2011 w Złotej Galerii w Warszawie, gdzie zorganizowaliśmy 2 stoiska promocyjne obok siebie dla PZE i SUTW.  I wiele podobnych wydarzeń na przestrzeni lat… Wielkim wydarzeniem i niełatwym zadaniem logistycznym, była organizacja w naszym mieście happeningu (w ramach Ogólnopolskiego Kongresu Esperantystów) na Rynku w 2011. Celem była prapremiera wykonania Hymnu Europy w neutralnym języku esperanto. Mamy wspólna Europę, flagę, pieniądze, powszechnie obowiązujące prawo – a nie mamy hymnu, który można zaśpiewać!  Uznana za muzyczny symbol Europy „Oda do Radości” Beethovena  posiada wprawdzie piękne słowa Schillera, lecz nie są one hymnem, ponadto żaden naród nie zgadza się na śpiewanie hymnu w obcym języku, bo to zaprzecza samej idei hymnów! Tak więc włoski poeta Umberto Broccatelli stworzył Hymn Europy w neutralnym języku esperanto – możliwym do zaakceptowania przez różne narody –  a esperantyści przetłumaczyli go na wszystkie języki europejskie.  Teraz można już go śpiewać podwójnie: zwrotkę po esperancku i zwrotkę we własnym języku…

Nowy Sącz był pierwszym miastem w Europie, gdzie Hymn Europy został wykonany po esperancku publicznie, przed Ratuszem, przez połączone chóry kościelne oraz Orkiestrę Reprezentacyjną Straży Granicznej.  Całość uświetnił happening w wykonaniu młodzieży licealnej defilującej z flagami państw UE i przedstawiającej narodziny gwiazd na fladze UE. W uroczystości uczestniczył Sekretarz Europejskiej Unii Esperanckiej w Brukseli Zlatko Tiŝljar oraz władze miasta NS. Reżyserem był p. Adam (?)  Szarek z  MOK.

Imprezy międzynarodowe na Sądecczyźnie. Pierwszą poważną imprezą międzynarodową organizowaną przez esperantystów z pomocą SUTW, było AGO-SEMAJNO ( Tydzień Działania) w 2006r. Jest to tradycyjna,  tygodniowa  impreza inicjowana przez Polską Młodzież Esperancką na przełomie roku. Zaprosiliśmy na Sądecczyznę młodzież z Europy i świata – przyjechało ich tutaj ok. 200 z 26 (28?) krajów, z różnych kontynentów. Zorganizowaliśmy różnorodne atrakcje , dla niektórych z nich – nie zapomniane do końca życia: zadziwienie i radość Chinki na kuligu w Barcicach czy łzy wzruszenia spływające po twarzy dziewczyny z Bośni pamiętającej  okrutną wojnę bałkańską, gdy oglądała mimiczny spektakl o walce Dobra ze Złem…  Daliśmy pokaż gościnności i przyjaźni, nasi goście byli zaskoczeni bogatą oferta imprez towarzyszących i zaangażowaniem sądeckich wolontariuszy oraz hojnością włodarzy Miasta i Starostwa.

Wyjątkowym dla nas rokiem był 2009, ze względu na organizowany w Polsce Światowy Kongres Esperanta w Białymstoku, gdzie zebrało się 2000 osób z 65 krajów. Ogromne przedsięwzięcie wymagało zaangażowania wielu z nas i dlatego z N. Sącza pojechała silna ekipa wolontariuszy do obsługi tygodniowego Kongresu. Przeszli oni przeszkolenie u Danusi Kowalskiej do obsługi w recepcji, pomocy przy prelegentach i wykładowcach, do oprowadzania grup zagranicznych po Białostocczyźnie. Okazało się na miejscu, że nasza grupa była największa i najlepiej przygotowana do zadania, co zostało docenione przez organizatorów i nagrodzone. Ekipą kierowały Danuta Kowalska i Jolanta Kieres, ja pełniłam funkcje wiceprzewodniczącej  Komitetu Organizacyjnego z racji prezesowania w ZG  PZE.

Przed wyjazdem do Białegostoku mieliśmy własne, sądeckie i niezwykle ważne wydarzenie: organizowaliśmy w Muszynie Światowy Kongres Niewidomych Esperantystów oraz imprezę przedkongresową EL  Revoj – Z marzeń  w Złockiem.  Opiszę tylko  Kongres LIBE – organizacji międzynarodowej zrzeszającej niewidomych esperantystów, której działaczy poznałam w Jokohamie, gdy mieszkałam w hotelu dla niewidomych. Zaproponowałam im tutaj Kongres, wiedząc że w Muszynie znajduje się Ośrodek Wypoczynkowy Polskiego Związku dla Niewidomych, przystosowany do tej niepełnosprawności. Zaproszenie zostało przyjęte. Wybrałyśmy motto Kongresowe: „ Podajmy sobie ręce, by drogi nie zgubić – będziemy coraz bardziej potrzebni jedni drugim…” Największą grupę stanowili Japończycy – 11 osób i oni podczas zakończenia Kongresu, podarowali wszystkim uczestnikom Kongresu komputerowe syntezatory mowy, umożliwiające pracę przy komputerze ludziom niewidzącym. Spotkanie z setką inteligentnych i wrażliwych osób niewidzących, było dla nas – organizatorów wielkim przeżyciem i doświadczeniem życiowym. Tygodniowy pobyt tej grupy specjalnej wymagał dużego zaangażowania miejscowych działaczy i troskliwie ułożonego programu krajoznawczego i integracyjnego , opartego na percepcji innymi zmysłami niż wzrok. Daliśmy radę, oferując im doznania, których nie spotkali nigdy i nigdzie, jak np. głaskanie pszczół i inhalacje z ula, co było możliwe po wcześniejszym zaaplikowaniu pszczołom dymnej sesji w wybranym ulu pasieki w Kamiannej… O tym, że wszystkiego można było dotykać, wąchać i próbować nie wspomnę… Program obejmował dużo muzyki – koncert klasycznej w Kościele, ludowa przy ognisku z baranem,  międzynarodowa na wieczorkach towarzyskich.  Nasi goście zapamiętają kołysanie tratwy na Popradzie, plusk i chłód górskiej rzeki, wiatr i słonce na twarzy,  przekąskę oscypkową. Wieczorne posiady z muzyką góralską z Piwnicznej, dym z ogniska i  smakołyki z grilla.  Spotkałam w tym roku w Reykjaviku dwie niewidome Włoszki z opiekunkami i one mi recytowały dowcipny wiersz, ułożony przez Norwega na zakończenie Kongresu w Muszynie:  Muŝina – loko perfekta, abelproduktar’ sanprotekta, kulinaro pikanta, kulino gvidanta, resume: Kongreso insekta!

Zmuszona wybrać fragmenty działalności, z wielu imprez wspomnę jeszcze  o Kongresie Ogólnopolskim Esperantystów w Nowym Sączu w 2011. Zorganizowany został z powodu nagromadzenia się az 3-ch jubileuszy: 105 lat Esperanta w N. Sączu,  105 od powstania gazety związkowej Pola Esperantisto we Lwowie, której redakcja – przez Warszawę, Kraków – zawędrowała do Nowego Sącza!  Ponadto doszedł jubileusz 55-lecia reaktywowania Klubu Esperanto po II Wojnie Światowej. Zobowiązywało to nas do niezwykłej staranności w przygotowaniu programu, który obejmował wykłady, prezentacje, ekspozycje, wernisaże, happening, wycieczki, koncerty, mszę i ognisko i Party u prezydenta i poczęstunek Starosty i dziesiątki punktów programu realizowanego przez 6 dni w 3 –ch równoległych ścieżkach. Bez pomocy MOK i SUTW – nie dalibyśmy rady.  Uczestniczyło 169 osób z Polski i zagranicy. Nazwa tego Kongresu była identyczna z tytułem niniejszego artykułu „Obywatelska aktywność esperantystów” bo chcieliśmy przekonać naszych działaczy regionalnych do wychodzenia „ z getta”, i włączanie się w lokalne akcje, popieranie kampanii społecznych, nie koniecznie esperanckich, angażowanie się w sprawy ważne dla współmieszkańców, uczestniczenie w życiu kulturalnym w miejscu zamieszkania  itp. My pokazujemy jak to robić, zapraszaliśmy do naśladownictwa.

W ubiegłym roku obchodziliśmy Jubileusz 125-lecia powstania Esperanta, czyli wydania w Warszawie pierwszego podręcznika do esperanta autorstwa L.L. Zamenhofa.  Na najpopularniejszym portalu Sądeczanin przeprowadziliśmy 25 lekcji 5-minutowych (25×5=125) o języku, jego twórcy i ruchu esperanckim i zaprosiliśmy na kończący cykl konkurs wiedzy z lekcji podczas uroczystego koncertu jubileuszowego 26 lipca 2012. W czasie Koncertu wystąpiły zespoły artystyczne działające w MOK  a konkurs wiedzy przeprowadziły Ela Pachon z Jolą Kieres, wręczając  25 nagród – reprintów pierwszego podręcznika z przed 125 lat!  Panowała świetna przyjacielska atmosfera na widowni, gdzie w konkursie brał udział nawet Przewodniczący Rady Miasta z całą rodziną (także esperantyści), a publiczność stanowili esperantyści i przyjaciele esperanta z SUTW, na zakończenie dostaliśmy piękny grawertyn od Urzędu i Rady Miasta z kwiatami od Jerzego Wituszyńskiego oraz gratulacje od Zarządu SUTW, gdzie na scenie reprezentację uzupełniały śliczne córeczki  Wiceprezeski Marioli Piekarskiej.  Goście byli poczęstowani lampką wina i wspaniałym urodzinowym 5-cio poziomowym  tortem – podarunkiem od p. Jana Kożucha. Działalność Kulturalna esperantystów.  Oprócz edukacji, drugim obszarem naszych zainteresowań i aktywności jest kultura.  Realizowaliśmy własne projekty lecz także uczestniczyliśmy w wielu wydarzeniach kulturalnych w Polsce i za granicą, gdzie na ogół traktowaliśmy to jak misje promocji polskiej kultury. Najpoważniejszym dorobkiem było przygotowanie esperanckiej wersji  Tryptyku Rzymskiego – filozoficznej poezji Jana Pawła II  w wykonaniu aktorów Sceny Poetyckiej Teatru im. Barbackiego w N.Sączu, który w esperanto pokazywaliśmy dla uczestników Kongresu w N. Sączu,  w Białymstoku po polsku i po esperancku i na Kongresie Esperanckiej Federacji Włoskiej w Turynie.  Teraz przygotowują się do tourne po Ameryce Płd.!

W  2012 nasza młodzieżowa grupa wokalna z MOK  z repertuarem esperanckim uczestniczyła w Kongresie Duńsko-Niemiecko-Polskim w Berlinie, gdzie  razem z dziećmi z Rdziostowa reprezentowali Polskę w części artystycznej Kongresu. W 2013 zawieźliśmy solistkę Joannę Albrzykowską-Clifford oraz zespół Sądeczanie (świętujący jubileusz 50-lecia) na Międzynarodowy Festiwal Muzyczny, organizowany przez Duńskie Towarzystwo Muzyczne, gdzie podczas 3-ch dni festiwalowych zaprezentowano 150 spektakli na 6 scenach równolegle! Polacy byli tam po raz pierwszy i byli nie kwestionowanymi gwiazdami tego Festiwalu. Zawieźliśmy naszych artystów do Ambasady RP w Kopenhadze, gdzie także dali występ dla dyplomatów polskich i z sąsiednich placówek dyplomatycznych. Oczywiście zaaranżowaliśmy śpiew Hymnu Europy po esperancku i z akompaniamentem kapeli ludowej!

Dla naszych koleżanek i kolegów uniwersyteckich przygotowaliśmy spektakl o przemijaniu „Jeszcze w zielone gramy” – słowno-muzyczny program, w którym wystąpiły 3 pokolenia: od lat 13 do 84.  Premiera odbyła się 4 lipca 2013 i wywołała wzruszenie wśród widzów, którzy gratulowali „naturszczykom bez suflera” , czasem z wilgotnymi oczami.

Znane i popularne wśród słuchaczy są nasze cykliczne imprezy kulturalno – integracyjne, z tzw. pomysłem, często z konkursami jak np. wielkanocne „Baby przy babach”, Andrzejki, Bale Karnawałowe, Harce w Stodole, Kuligi, Majówki do Olszanki, procesje Bożego Ciała wśród pól w Tropiu itp. niekonwencjonalne, wzruszające spotkania… Także wycieczki zagraniczne związane z projektami międzynarodowymi: Berlin, Drezno, Herzberg, Getynga, Bruksela, Antwerpia, Kopenhaga…  Tak w wielkim skrócie wygląda aktywność esperantystów na SUTW i na rzecz lokalnej społeczności.

Przedstawione przykłady potwierdzają nasze wspólne , uzupełniające się oddziaływanie na społeczność słuchaczy SUTW i esperantystów, bowiem stanowimy w Nowym Sączu zwartą i silną grupę społeczną: intelektualnie aktywną, obywatelsko  inicjatywną!

Opracowała:  mgr Halina Komar